UZMAN ERBAŞ KANUNU İLE BAZI KANUNLARDA ÖNEMLİ DEĞİŞİKLİKLER YAPILDI (11 Temmuz 2026) GÜNCEL
11 Temmuz 2026 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanan 7588 sayılı “Uzman Erbaş Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” ile başta uzman erbaşlar, sözleşmeli erbaş ve erler, askeri personel, güvenlik soruşturması nedeniyle göreve alınmayan veya görevden çıkarılan personel ile bazı kamu personeli statüleri yönünden önemli düzenlemeler yapılmıştır.
Kanun, yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Madde 1 – Askeri tabiplerin yükümlülük süresi tamamlanmadan ayrılması
1219 sayılı Kanun’un tabiplere ilişkin hükmü yeniden düzenlenmiştir. Buna göre Milli Savunma Bakanlığı veya İçişleri Bakanlığı nam ve hesabına tıp fakültesinde okutularak subaylığa nasbedilen tabiplerden, yükümlülük süresini tamamlamadan istifa edenler veya mahkeme/disiplin kurulu kararıyla ilişiği kesilenler, belirli süreyle hekimlik mesleğini icra edemeyecektir.
Bu süre; kişinin Bakanlık adına öğrenim gördüğü sürenin yükümlülük süresine oranı ile kalan yükümlülük süresi dikkate alınarak gün hesabı üzerinden belirlenecektir.
Kısa izah: Düzenleme, askeri tabiplerin mecburi hizmet yükümlülüğünü tamamlamadan ayrılması halinde uygulanacak meslek icra yasağını yeniden belirlemektedir.
Madde 2 – Askeri diş hekimleri için benzer düzenleme
1219 sayılı Kanun’un diş hekimlerine ilişkin hükmü de yeniden düzenlenmiştir. Milli Savunma Bakanlığı veya İçişleri Bakanlığı nam ve hesabına diş hekimliği fakültesinde okutularak subaylığa nasbedilen diş hekimleri yönünden de yükümlülük süresi tamamlanmadan istifa veya ilişik kesilmesi halinde belirli süreyle diş hekimliği mesleğini icra edememe sonucu öngörülmüştür.
Kısa izah: Askeri diş hekimleri bakımından da askeri tabiplerle paralel şekilde yükümlülük süresi esaslı meslek icra yasağı getirilmiştir.
Madde 3 – Harcırah Kanunu’nda konaklama gideri düzenlemesi
6245 sayılı Harcırah Kanunu’nda yapılan değişiklikle, belirli hallerde gündelik ödenen personele ayrıca konaklama gideri ödenmeyeceği düzenlenmiştir.
Ancak denizaltı gemilerinde, yurt içi limanlarda gemide konaklama imkânı sağlanamayan personel bu kapsamın dışında tutulmuştur.
Kısa izah: Gündelik alan personele ayrıca konaklama ödemesi yapılmasına sınırlama getirilmiş; denizaltı personeli bakımından özel bir istisna korunmuştur.
Madde 4 – Bazı tesisler askeri mahal sayıldı
TSK İç Hizmet Kanunu’nda yapılan değişiklikle ordu evleri, askeri gazinolar, kışla gazinoları, vardiya yatakhaneleri, gazi uyum evleri ile özel, yerel ve kış eğitim merkezlerinin askeri bina olduğu ve askeri mahal niteliği taşıdığı açıkça düzenlenmiştir.
Kısa izah: Bu tesislerin hukuki niteliği netleştirilmiş; askeri mahal sayılmaları sebebiyle disiplin, güvenlik ve yetki bakımından askeri mevzuat hükümlerinin uygulanmasının önü güçlendirilmiştir.
Madde 5 – Subayların yeniden muvazzaf hizmete alınması sınırlandırıldı
926 sayılı TSK Personel Kanunu’na eklenen hükümle, 7179 sayılı Askeralma Kanunu kapsamında askerlik hizmetini yapanlar hariç olmak üzere, Silahlı Kuvvetlerden herhangi bir nedenle ayrılan subayların, kanundaki istisnalar dışında tekrar muvazzaf olarak TSK hizmetine alınamayacağı düzenlenmiştir.
Kısa izah: Subaylıktan ayrılanların yeniden muvazzaf subay olarak TSK’ya dönüşü genel kural olarak kapatılmış; yalnızca kanuni istisnalar saklı tutulmuştur.
Madde 6 – Geçici uygulama süresi 2029-2030’a uzatıldı
926 sayılı Kanun’un geçici 43. maddesinde yer alan “2024-2025” ibaresi “2029-2030” olarak değiştirilmiştir.
Kısa izah: İlgili geçici düzenlemenin uygulama süresi beş yıl daha uzatılmıştır.
Madde 7 – Bazı göreve iade kararları kesinleşmeden uygulanamayacak
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28. maddesine önemli bir cümle eklenmiştir.
Buna göre; Milli Savunma Bakanlığı, Jandarma, Sahil Güvenlik, Emniyet, Milli İstihbarat Teşkilatı personeli ve adayları ile ilgili bazı davalarda verilen ve göreve iade sonucunu doğuran mahkeme kararları, nihai karar kesinleşmeden uygulanmayacaktır.
Düzenleme özellikle şu işlemler bakımından önem taşımaktadır:
Terör örgütleriyle eylem birliği, yardım, iltisak, irtibat, propaganda veya kamu kaynaklarını örgüt yararına kullanma iddiasıyla kamu görevine alınmama, kamu görevinden çıkarılma, meslekten çıkarılma veya sözleşme feshi işlemleri; 375 sayılı KHK’nın geçici 35. maddesi kapsamında tesis edilen işlemler; güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının olumsuz değerlendirilmesi nedeniyle açılan davalar.
Kısa izah: Bu kapsamdaki davalarda ilk derece mahkemesi veya istinaf aşamasında verilen göreve iade sonucunu doğuran kararlar, karar kesinleşmeden doğrudan uygulanmayacaktır. Bu nedenle ilgili personel yönünden karar kesinleşmeden hemen göreve başlama, hemen atama yapılması veya göreve iade sonucunu doğuran idari işlemlerin derhal tesis edilmesi mümkün olmayabilecektir.
Madde 8 – Eski tarihli fiili kamu hizmeti tahsisleri kamulaştırılmış sayılacak
Kamulaştırma Kanunu’na geçici madde eklenmiştir. 8 Ekim 1956 tarihine kadar, kamulaştırma işlemi yapılmaksızın kamu hizmetine fiilen tahsis edilmiş taşınmazların, ilgili kamu kurumları adına tahsis tarihinde kamulaştırılmış sayılacağı düzenlenmiştir.
Taşınmaz üzerinde kamu hizmetinin niteliğine uygun tesis veya yapı inşa edilmiş olması da fiili tahsis kabul edilmiştir.
Kısa izah: Çok eski tarihli fiili kamu hizmeti kullanımlarında mülkiyet ve bedel taleplerine ilişkin özel ve sınırlayıcı bir rejim getirilmiştir. Özellikle 12 Ocak 1963 sonrası açılan veya devam eden bazı talepler yönünden kabul yasağı öngörülmüştür.
Madde 9 – Uzman erbaşlığa başvuruda askerlikten muaf olanlara imkân
3269 sayılı Uzman Erbaş Kanunu’nun 4. maddesinde değişiklik yapılmıştır. Daha önce “terhislerinin üzerinden beş yıldan fazla süre geçmemiş olanlar” ibaresi bulunurken, yeni düzenleme ile “terhis olanlar” ve 7179 sayılı Askeralma Kanunu’nun 42. maddesinde sayılanlardan muvazzaflık hizmetinden muaf tutulanlar da kapsama alınmıştır.
Kısa izah: Uzman erbaşlığa başvuru bakımından terhis üzerinden geçen süreye ilişkin ifade değiştirilmiş; ayrıca askerlik hizmetinden muaf tutulan bazı kişilerin de başvuru yapabilmesine imkân tanınmıştır. Bu düzenleme özellikle muafiyet sebebiyle başvuru yapamayan kişiler yönünden önemlidir.
Madde 10 – Uzman erbaşlar için sicil sistemi kanuna eklendi
3269 sayılı Kanun’a “Sicil” başlıklı 8/A maddesi eklenmiştir.
Buna göre uzman erbaşlar hakkında sicil yılı, ilgili yılın 2 Mayıs tarihinden başlayıp bir sonraki yılın 2 Mayıs tarihine kadar sürecektir. Uzman erbaşların ilk sicil belgesi, sözleşme imzalanıp göreve alınmalarını takip eden ilk 2 Mayıs itibarıyla düzenlenecektir. Ancak göreve alınma tarihi ile takip eden 2 Mayıs arasındaki süre üç aydan kısa ise ilk sicil belgesi üç ayın dolduğu tarihte düzenlenecektir.
Sicil tam notu 100 olarak belirlenmiş; sicilin olumlu sayılabilmesi için sicil notunun en az 60 olması gerektiği düzenlenmiştir.
Kısa izah: Uzman erbaşların sicil sistemi kanuni düzeye taşınmış; sicil dönemi, sicil notu ve olumlu sicil için gerekli asgari puan açıkça belirlenmiştir.
Madde 11 – Uzman erbaşların astsubaylığa geçişinde sicil şartı değişti
3269 sayılı Kanun’un 15. maddesinde yapılan değişiklikle astsubaylığa geçiş bakımından sicil notuna ilişkin düzenleme yenilenmiştir.
Astsubaylık sınavına başvuru tarihinde uzman erbaşlığa alındığı tarihten itibaren en az dört yıl sicil almış olmak ve mevcut sicil notları ortalamasının sicil tam notunun yüzde 90’ı ve üzerinde olması şartı getirilmiştir.
Astsubay meslek yüksekokulu giriş sınavı bakımından da mevcut sicil notları ortalamasının yüzde 90 ve üzerinde olması şartı düzenlenmiştir.
Kısa izah: Astsubaylığa geçişte sicil başarısı daha belirleyici hale getirilmiştir. Uygulamada yüzde 90 sicil ortalaması, astsubaylığa geçiş bakımından kritik eşik olacaktır.
Madde 12 – Uzman Erbaş Kanunu’nun yönetmelik maddesi yeniden yazıldı
3269 sayılı Kanun’un 19. maddesi yeniden düzenlenmiştir.
Personelde aranacak nitelikler, başvuru şekli ve zamanı, başvurunun kabulü, sözleşmenin yapılması ve feshi, sicil usulleri, görevde başarısızlık, intibak edememe, kendilerinden istifade edilememe hallerinde yapılacak işlemler, sözleşme uzatma esasları, uzman onbaşıların uzman çavuş olma şartları, astsubay sınıfına geçiş esasları, astlık-üstlük ilişkileri ve diğer hususların Milli Savunma Bakanlığı ile İçişleri Bakanlığı tarafından müştereken hazırlanacak yönetmelikle düzenleneceği belirtilmiştir.
Kısa izah: Uzman erbaşlara ilişkin birçok uygulama konusunun detaylarının yönetmelikle düzenleneceği açıkça belirtilmiştir. Bu nedenle kanun değişikliğinden sonra çıkarılacak veya güncellenecek yönetmelik hükümleri uygulama açısından ayrıca önem taşıyacaktır.
Madde 13 – Kamu finansmanı hesaplarında yetki düzenlemesi
4749 sayılı Kamu Finansmanı ve Borç Yönetiminin Düzenlenmesi Hakkında Kanun’da teknik bir değişiklik yapılmıştır. Açılan hesapları yönetme yetkisinin, bütçesine ödenek konulan ilgili bakana ait olduğu düzenlenmiş; ayrıca “Maliye Bakanlığı” ibaresi “Hazine ve Maliye Bakanlığı” olarak güncellenmiştir.
Kısa izah: Bu madde, askeri personelden ziyade kamu finansmanı ve hesap yönetimi yetkisine ilişkin teknik-idari bir düzenlemedir.
Madde 14 – Sözleşmeli erbaş ve erlere kamu kurumlarına atanma imkânı
6191 sayılı Sözleşmeli Erbaş ve Er Kanunu’nun ek 1. maddesi yeniden düzenlenmiştir.
Buna göre sözleşmeli erbaş ve er olarak en az yedi hizmet yılını doldurarak ayrılanlardan nitelik belgesi olumlu olanlar, başvuru tarihi itibarıyla 41 yaşını doldurmamış olmaları ve ilgili mevzuattaki sınav şartları hariç diğer şartları taşımaları kaydıyla bazı kamu kadrolarına atanabilecektir.
Bu kapsamda atanılabilecek kadro ve pozisyonlar arasında infaz ve koruma memuru, çarşı ve mahalle bekçisi, orman muhafaza memuru, idari gözetim personeli, koruma ve güvenlik görevlisi, zabıta memuru, itfaiye eri, şoför ve destek personeli yer almaktadır.
Kamu kurumları, bu unvanlarda yapacakları personel alımlarında toplam kontenjanın ve atama izinlerinin yüzde 10’unu bu kapsamdaki personel için ayırmak zorundadır.
Başvurular her yıl alınacak; adaylar kura yöntemiyle belirlenecek ve sözlü sınava tabi tutulacaktır. Ataması yapılan personelin sözleşmeli erbaş ve erlikte geçen hizmet süreleri, derece ve kademe tespitinde değerlendirilecektir.
Kısa izah: En az yedi yıl hizmet etmiş sözleşmeli erbaş ve erler için kamuya geçiş imkânı genişletilmiştir. Ancak bu düzenleme otomatik atama hakkı vermemektedir. Başvuru, kontenjan, kura, sözlü sınav ve ilgili kadronun şartlarını taşıma koşulları birlikte aranacaktır.
Madde 15 – Sözleşmeli erbaş ve er alım/sınav süreçleri düzenlendi
6191 sayılı Kanun’un ek 5. maddesinde değişiklik yapılmıştır. Fiziki yeterlilik ve değerlendirme testi ile yazılı ve/veya mülakat sınavlarında başarılı olma şartı düzenlenmiş; sınavların değerlendirme esasları ayrıntılandırılmıştır.
Yazılı sınav yapılması halinde en az 50 puan alınması gerekecektir. Fiziki yeterlilik testinde her bir testten en az 50 puan alınması ve testlerin ortalamasının en az 60 olması şartı aranacaktır. Mülakat yapılması halinde adayın en az 70 puan alması gerekecektir.
Başarı sıralamasında eşitlik halinde önce fiziki yeterlilik notu, sonra fiili hizmet süresi, ardından öğrenim düzeyi, rütbe durumu ve ödül/ceza puanları dikkate alınacaktır.
Kısa izah: Sözleşmeli erbaş ve er alım süreçlerinde yazılı sınav, fiziki yeterlilik ve mülakat bakımından puanlama sistemi daha açık hale getirilmiştir. Bu düzenleme, adayların hangi ölçütlere göre değerlendirileceğini kanuni düzeyde netleştirmektedir.
Madde 16 – Yürürlük
Kanun, yayımı tarihinde yürürlüğe girmiştir.
Kısa izah: Düzenlemeler için ayrıca ileri bir yürürlük tarihi öngörülmediğinden, kanun 11 Temmuz 2026 tarihi itibarıyla yürürlüğe girmiştir.
Madde 17 – Yürütme
Kanun hükümlerini Cumhurbaşkanı yürütecektir.
GENEL DEĞERLENDİRME
7588 sayılı Kanun, yalnızca uzman erbaşları değil; sözleşmeli erbaş ve erleri, askeri öğrencileri, güvenlik soruşturması nedeniyle göreve alınmayan veya görevden çıkarılan personeli, askeri tabip ve diş hekimlerini, subayları ve bazı kamu personeli süreçlerini de ilgilendiren geniş kapsamlı düzenlemeler içermektedir.
Uzman erbaşlar yönünden en dikkat çeken değişiklikler; başvuru şartlarında askerlik hizmetinden muaf tutulanlara imkân tanınması, sicil sisteminin kanuna eklenmesi, astsubaylığa geçişte yüzde 90 sicil ortalaması şartının belirgin hale gelmesi ve uygulamaya ilişkin birçok konunun yönetmeliğe bırakılmasıdır.
Sözleşmeli erbaş ve erler yönünden ise en önemli düzenleme; en az yedi yıl hizmet eden ve şartları taşıyan personele belirli kamu kadrolarına atanma imkânı getirilmesidir. Ancak bu hak doğrudan ve koşulsuz bir atama hakkı olmayıp; kontenjan, kura, sözlü sınav ve ilgili kadro şartlarına bağlıdır.
İdari yargılama bakımından en kritik değişiklik ise bazı güvenlik soruşturması, iltisak/irtibat, kamu görevinden çıkarma veya göreve almama işlemleriyle ilgili davalarda verilen göreve iade sonucunu doğuran kararların, nihai karar kesinleşmeden uygulanmayacak olmasıdır. Bu düzenleme, devam eden birçok davada kararın uygulanma zamanını doğrudan etkileyebilecek niteliktedir.
